بی‌خوابی یکی از بیماری‌های رایج و جدی سال‌های اخیر بشر است. کشورهای مختلفی در سراسر جهان به دنبال یافتن راه‌کارهایی برای جلوگیری از بی‌خوابی شبانه مردم و کارمندان هستند.

در کشور ژاپن، تحقیقات چندین ساله‌ای روی بی‌خوابی شبانه کارمندان انجام و در پی آن قوانین محدوده‌کننده و تشویقی وضع شده تا مردم عادی و به ویژه کارمندان و افرادی که مشاغل حساس و با تمرکز بالا دارند؛ بتوانند در طول شبانه‌روز از استراحت و خواب کافی و لازم سود ببرند.

دلایل بی‌خوابی‌های شبانه

روان‌شناسان عوامل متعددی را در بی‌خوابی شبانه دخیل می‌دانند. بی‌خوابی می‌تواند به علت شرایط روحی و روانی، بیماری، عادات نادرست خواب، داروهای خاص یا عوامل بیولوژیکی باشد.

مغز انسان یک چرخه‌ خواب و یک چرخه‌ بیداری دارد، وقتی یکی شروع می‌شود؛ دیگری متوقف می‌شود. بی‌خوابی می‌تواند به دلیل وجود اختلال یا مشکل در یکی از این چرخه‌ها باشد: زیاد بیدار ماندن یا خیلی کم خوابیدن.

بیماری‌های زیادی هستند که می‌توانند ما و شما را بی‌خواب کنند. افسردگی و اختلال‌های پنهان مغزی عامل تغییر الگوی خواب است. تنش و استرس، نگرانی و درگیری‌های ذهنی، احساس بی‌قراری و برانگیختگی و مسئولیت‌های زیاد و سنگین کاری و زندگی هم یکی از شایع‌ترین عوامل شناخته شده بی‌خوابی هستند.

در این میان، برخی افراد تصور می‌کنند امواج رادیویی، آنتن‌های BTS و دکل‌های مخابراتی هم یکی از عامل بی‌خوابی هستند. این افراد تصور می‌کنند اگر محل زندگی و خانه آن‌ها در نزدیکی یک آنتن BTS باشد؛ بی‌خواب می‌شوند یا بی‌خوابی شبانه آن‌ها علتی جز این دکل‌ها ندارد.

برخی از کاربران هم در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی با اظهارنظرهای عجیب و غریب سعی در تلقین این موضوع به دیگران دارند.

آیا واقعا امواج رادیویی انسان را بی‌خواب می‌کنند؟

در بسیاری از خبرها و تحقیقات شبه علمی که صورت گرفته و نتایج آن در رسانه‌ها منتشر شده است؛ امواج رادیویی یا تشعشعات الکترومغناطیس عامل تحریک و تولید هورمون «ملاتونین» معرفی شده است که وظیفه تنظیم ریتم داخلی بدن یا همان چرخه خواب و بیداری را دارد.

همین‌طور، گفته می‌شود امواج رادیویی و استفاده از تلفن همراه بر بخش‌هایی از مغز که وظیفه فعال‌سازی و هماهنگ کردن سیستم استرس بدن را دارد؛ تاثیرگذار است و باعث ایجاد تغییراتی در آن می‌شود.

جقیقت این است که نه امواج رادیویی؛ بلکه سبک زندگی و استفاده از گوشی‌های موبایل و اسمارت‌فون‌ها در آخر شب و هنگام خواب، آن هم به طور پیوسته و افراطی باعث برهم خوردن چرخه خواب و بیداری انسان شده و ریتم بیولوژیکی بدن را برهم می‌زند.

درحالی‌که هنوز هیچ منبع یا تحقیق معتبری اثبات نکرده است امواج رادیویی و تشعشعات الکترومغناطیس چگونه می‌توانند روی سیستم‌های عصبی و هورمونی بدن انسان تاثیرگذاری کنند تا بی‌خواب شود؛ ده‌ها دانشمند و تحقیق اثبات کردند استفاده نامناسب از اسمارت‌فون‌ها، حضور در شبکه‌های اجتماعی و چندین ساعت کار با پیام‌رسان‌ها به طور مستقیم و غیرمستقیم روی اختلال‌های بی‌خوابی تاثیرگذار هستند.

نور آبی؛ خواب سیاه

اسمارت‌فون‌ها هم از طریق طیف‌های نور آبی روی هورمون «ملاتونین» تاثیرگذار هستند و هم از نظر روحی و روانی، عدم آرامش مغزی و ذهنی را به همراه خواهند داشت که نهایتا هر دوی این عوامل به برهم خوردن الگوهای خواب و چرخه شبانه‌روزی منجر می‌شوند.

نور آبی، نوری با طول موجی کوتاه است که از دستگاه‌های الکترونیکی مانند تبلت، اسمارت‌فون و نمایشگر کامپیوتر ساطع می‌شود.

«ماری چانگ»، عصب‌شناس برجسته دانشگاه هاروارد می‌گوید: « نور عامل قدرتمندی در تغییر فاز یا بازنشانی و تنظیم مجدد زمان ساعت شبانه‌روزی است. این را هم می‌دانیم که ملاتونین در طول روز در سطح پایینی قرار دارد. چند ساعت مانده به وقت خواب شروع به انتشار می‌کند و اوج انتشار آن نیمه‌شب است. مطالعات ما نشان می‌دهد نور، ملاتونین را سرکوب می‌کند. نور در اوایل شب موجب تاخیر چرخه شبانه‌روزی و عقب رفتن ساعت زیستی بدن و در صبح زود باعث تسریع و جلو افتادن این ساعت می‌شود.»